Kıdem Tazminatı Garanti Fonu önerisi

Günümüzde konkordato ilan edilmesi, işverenin ödeme aczine düşmesi ve iflas durumlarında ödenmeyen kıdem tazminatları işçi ve işveren arasında büyük bir itilafa sebep olmaktadır. Mevzuatımızda bu durumlarda ödenmeyen 3 aylık ücret için Ücret Garanti Fonu uygulaması bulunmaktadır. Benzer uygulama, ödeme aczi içine düşmüş, konkordato ilan etmiş veya iflas etmiş işverenlerin kıdem tazminatı borçları için de Kıdem Tazminatı Garanti Fonu uygulaması şeklinde getirilebilir.

Ücret Garanti Fonu

Konkordato ilan edilmesi, aciz vesikası alınması, iflas veya iflasın ertelenmesi nedenleri ile işverenin ödeme güçlüğüne düştüğü hallerde işçilerin 3 aylık ödenmeyen ücret alacakları ücret garanti fonundan karşılanmaktadır.

Ücret garanti fonu, işverenler tarafından ödenen işsizlik sigortası primlerinin yıllık toplamının %1’inden oluşmaktadır.

Bir işçinin bu ödemeden yararlanabilmesi için;

·       Hizmet akdine bağlı olarak, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu kapsamında çalışıyor olması,

·       İşverenin ödeme güçlüğüne düşmesi (konkordato ilanı, aciz vesikası alınması, iflas veya iflasın ertelenmesi kararı verilmesi),

·       İşçinin, işverenin ödeme güçlüğüne düşmesinden önceki son bir yıl içinde aynı işyerinde 4447 sayılı Kanun kapsamında çalışmış olması,

·       5 yıllık zaman aşımına uğramamış ödenmeyen ücret alacağının bulunması,

gerekmektedir.

Ücret Garanti Fonunda aylık bir üst limit bulunmaktadır. Bu tutar 5510 sayılı Kanun'un 82. maddesine göre belirlenen günlük kazanç üst sınırına göre hesaplanır ve asgari ücretin 7,5 katını geçemez.

Ücret Garanti Fonu ödemelerinin yapılması

Başvuru sahipleri İŞKUR’a başvurduktan sonra Kurum gerekli araştırmayı yaparak ibraz edilen belgelerde herhangi bir eksiklik yok ise başvuruyu izleyen ayın sonuna kadar ödemeler gerçekleştirilir.

İlgililerin ödemeleri, Kuruma bildirilen Banka Hesap numaraları (IBAN) aracılığıyla, veya PTT Bank aracılığı ile yapılmaktadır.

Kaynak var mı?

İşsizlik Sigortası Nakit Fon Varlığı 2024 yılı sonu itibariyle 358 milyar 971 milyon TL’dir.

Ücret garanti fonu kapsamında 2024 yılında 3.916 kişiye 125.886.209 TL ödeme yapılmıştır.(Türkiye İş Kurumu 2024 Yılı Faaliyet Raporu)

Kıdem Tazminatı Garanti Fonu için de tıpkı Ücret Garanti Fonundan belirli bir oranda işverenlerin ödemiş olduğu primlerden kaynak sağlanabilir. Örneğin %10 civarındaki bir kaynak ile kıdem tazminatı tutarının 3 yıllık kısmı ödenmesi durumunda hem işverenler ve çalışanlar açısından bir imkân sağlanmış olacaktır. Kaynak, esas olarak işverenler tarafından daha önce karşılandığı için kamu açısından da bir yük ortaya çıkmayacaktır. Dolayısıyla işverenin sağladığı kaynağın bir kısmı yine işveren için kullanılmış olacaktır.

Hangi yasal düzenleme yapılmalı?

Ücret Garanti Fonu düzenlemesi 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun Ek 1. maddesinde;

“İşverenin ödeme aczine düşmesi

Ek Madde 1 – (Ek: 15/5/2008-5763/17 md.)

Bu Kanuna göre sigortalı sayılan kişileri hizmet akdine tabi olarak çalıştıran işverenin konkordato ilan etmesi, işveren için aciz vesikası alınması, iflası veya iflasın ertelenmesi nedenleri ile işverenin ödeme güçlüğüne düştüğü hallerde geçerli olmak üzere, işçilerin iş ilişkisinden kaynaklanan üç aylık ödenmeyen ücret alacaklarını karşılamak amacı ile İşsizlik Sigortası Fonu kapsamında ayrı bir Ücret Garanti Fonu oluşturulur. Bu madde kapsamında yapılacak ödemelerde işçinin, işverenin ödeme güçlüğüne düşmesinden önceki son bir yıl içinde aynı işyerinde çalışmış olması koşulu esas alınarak temel ücret üzerinden ödeme yapılır. Bu ödemeler 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 78 inci maddesi uyarınca belirlenen kazanç üst sınırını aşamaz.

Ücret Garanti Fonu, işverenlerce işsizlik sigortası primi olarak yapılan ödemelerin yıllık toplamının yüzde biridir. Ücret Garanti Fonunun oluşumu ve uygulanması ile ilgili usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.” şeklinde yer almaktadır.

Bu maddeye Kıdem Tazminatı Garanti Fonunun da eklenmesi, İşsizlik Fonundan ayrılacak oranın belirlenmesi ile düzenleme yürürlüğe girecektir.

Sonuç

Ödeme aczi içine girmiş, konkordato ilan etmiş veya iflas etmiş işverenlerin işçiye olan ödenmemiş üç aylık ücretleri Ücret Garanti Fonundan ödenmektedir. Bu uygulama ödenmemiş kıdem tazminatları için de örnek teşkil etmektedir. Ödenmemiş kıdem tazminatlarının bir kısmının Kıdem Tazminatı Garanti Fonundan ödenmesi yönünde mevzuat değişikliği yapılarak işçilerin ve işverenleri mağduriyeti ve ihtilaflar bu şekilde giderilebilir.

 (Ahmet Metin AYSOY ile ortak yazı)

(16 Eylül 2025 tarihinde vergialgi.com internet sitesinde yayınlanmıştır.)