İsviçreliler 28 yıl sonra Şükrü Kızılot hocamıza hak verdiler

Kıraç vergi sahamızda gül yetiştirebilen ender kişilerden biri rahmetli Şükrü Kızılot hocamızdı. Benim gibi Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde hocamızın öğrencisi olanlar onun vergiye nasıl nüktedanlık getirdiğini vergi derslerinden çok iyi bilirler.

İlerleyen yıllarda Sabah ve ardından Hürriyet gazetelerinde yazdığı vergi konulu yazılar, onun bu yönünün tüm Türkiye tarafından bilinmesine imkân sağladı.

90’lı yıllardan itibaren artık Şükrü hocamız ince esprili yazılarıyla verginin gülen ve gülümseten yüzü olmuştu.

Anneler koca baskısından nasıl kurtuldu?

29 Temmuz 1998’e kadar gelir vergisi sistemimizde yer alan “Aile Reisi Beyanı”, Şükrü hocamızın çabası sayesinde yürürlükten kaldırıldı.

Böylece boşanma oranları azaldı, aile birlikteliği vergi yüzünden yıkılmaz oldu.

Bu nasıl oldu? Hocamızın kaleminden öğrenelim:*

Yanında on yaşlarında erkek çocuğuyla bir kadın, bir gün Şükrü hocamızın Yaklaşım Yayınlarındaki bürosunu ziyaret eder.

Kadın, daha bir şey sormaya fırsat bırakmadan konuşmaya başlar.

- “Ağabey bu kanunları sen yazıyormuşsun, senden bir isteğim var, kadınların paralarını kocalarına bildirmesini isteyen bir kanun maddesi varmış, işte onun iptal edilmesini istiyorum.

Benim kocam müteahhit, on beş yıllık evliliğim boyunca 42 milyar lira para biriktirdim. Onu da bankaya faize koydum. Şimdi ben bu faiz gelirimi kocama bildirecekmişim, o da kendi kazancı ile birlikte aile reisi olarak bunu vergi dairesine bildirecekmiş.”

Hocamız merakla sorar: “Eeee ne var bunda?” diye.

- ‘‘Daha ne olsun kocamın bu paradan haberi yok, öğrenirse gizli gizli biriktirdiğim bu parayı elimden alır, bir de beni döver. Ben bu parayı ona söylemeyeceğim. Sen benim kocamı bilmezsin, ben ölsem arkamdan hemen evlenir, çocukta sefil olur. Bu parayı hem kendimin hem de çocuğumun istikbali için biriktirdim. Bu kanun maddesini iptal ettirmezsen ben bu adamdan boşanacağım’’ der ve gider.

Temmuz 1998 dönemi Türkiye’de verginin belki de en çok toplum gündeminde olduğu ender dönemlerden biriydi.

Zira onlarca vergi kanununda yüzlerce değişiklik yapan ve kamuoyunun “Nereden buldun?” düzenlemesi olarak tanımladığı gelirin tanımında yapılan radikal değişiklik, ekonomi için, Marmara depreminin adeta öncül depremi gibiydi.

Televizyonlar, gazeteler, sanayi ve ticaret odaları, taksiciler, muhasebe ve vergi dünyası ve tabi Maliye vergiyle yatıp vergiyle kalkıyordu.

Bu konuşmadan iki gün sonra bir televizyon programı öncesi Şükrü hoca, dönemin Maliye Bakanı Zekeriya Temizel’e sorunu aktarır. Bakan da konuya olumlu yaklaşır ve evlerdeki kavgaları ve olası boşanmaları önlemek için aile reisi beyanını kaldırılması yönünde değişiklik Gelir Vergisi Kanununda yapılır.

Böylece 1998’den itibaren Türkiye’de eşler gelir vergisi beyannamelerini ayrı ayrı verme imkanına kavuşurlar.

Bu durum bir taraftan aile birliğini korurken diğer taraftan eşlerin gelirlerini birleştirerek artan oranlı tarifeyle daha fazla vergi ödemesini önlemişti.

Şükrü hocamızın hayali 28 yıl sonra İsviçre’de de gerçek oldu

Hemen her konuda referandumla toplumsal mutabakatı sağlayan İsviçre, Mart’ın 8’inde yaptığı referandumla Federal Gelir Vergisi Yasasında önemli bir değişikliği %54 oyla kabul etti.

Artık İsviçre’de evlilik durumuna bağlı olmaksızın kişiler münferiden gelir vergisi beyannamesi verebilecekler.

Ayrı beyanname, günümüzde sadece aile birliği açısından değil, evli kadınların çalışmasını teşvik etme açısından da desteklenen bir uygulama durumunda. Çünkü artan oranlılık nedeniyle artan vergi yükü kadınların çalışmasını engelleyen bir unsur haline dönüşüyor.

Böylece İsviçreliler de Şükrü hocamızı dinlediler ve “evliye vergi cezasını, bekâra/boşanmışa vergi teşvikini” kaldırdılar.

Hocamıza konuyu anlatan kadının tepkisi ‘‘Ben zaten o ağabeyin kanunları yazdığını ve o kanun maddesini iptal edeceğini biliyordum. Sağ olsun” şeklinde olmuştu.

Rahmetli Şükrü Kızılot hocamızın yüzünde muzip gülümsemesiyle, İsviçre’de de vergi kanunlarını yazdığını kabul etmek gerekiyor sanırım.

Yüzümüzde gülümseme ve kalbimizde sevgiyle anıyoruz.

OECD Ülkelerinde Aile Reisi Beyanı
Eşlerin Münferiden Gelir Vergisi Beyannamesi Verdiği Ülke Sayısı	Aile Reisi Olarak Ortak Beyanname Verilen Ülke sayısı
29	9 (ABD, Almanya, Fransa, İrlanda, İspanya, İsviçre, Lüksemburg, Polonya, Portekiz)
Kaynak: TAXING WAGES 2024, OECD 2024

(* Hürriyet Gazetesi, 11 Mart 2003)

(23 Mart 2026 tarihinde vergialgi.com internet sitesinde yayınlanmıştır.)