Sektörlerin beklentileri: Kayıt dışılığın önlenmesi, maliyet unsuru vergilerin düşürülmesi

Geride bıraktığımız haftalarda Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) bünyesindeki 58 sektör Meclisinin, 2 komite ve 2 kurulun sektörel talep ve önerilerinin aktarıldığı Türkiye Sektörel Ekonomi Şurası’nın sekizincisi TOBB Genel Merkezi’nde Başbakanımız Ahmet Davutoğlu ve ilgili bakanların katılımıyla yapıldı.

 Son Şura’dan bu yana

Geçen yıl yapılan son Şura’dan bu yana bakıldığında vergisel sorun ve çözüm önerilerinden ikisinin hayata geçirildiği görülüyor. Bunlar;

·       Vadeli ithalatta uygulanan %6’lık KKDF kaldırılmıştır.

·        Kıymetli taş üzerindeki ÖTV kaldırılmıştır.

8. Türkiye Sektörel Ekonomi Şurasında gündeme getirilen vergisel sorunlar ile bunlara ilişkin çözüm önerileri (7.Türkiye Sektörel Ekonomi Şurası dökümanıyla da karşılaştırılarak) aşağıda bir tablo olarak özet olarak yer alıyor.

Son Şura’da dikkat çeken husus, küçük ve orta ölçekli şirketlerimiz açısından kayıt dışı ekonominin haksız rekabete yol açtığı tespitinin ön plana çıkmasıdır.

Sektörlerin rekabet gücünü artırmak için mal ve hizmet üretimi maliyetine dahil olan yüksek vergi vb. mali yüklerin  (ÖTV, ÖİV, TRT payı, Emlak Vergisi, Harçlar vb.) azaltılması da gündemde öne çıkan sorunların başında geliyor.

 Kayıt dışılığın bozduğu vergi yapısı

Bize göre 1. sıradaki hedefin sağlanması yani kayıt dışılığın OECD ortalaması seviyesine indirilmesinden elde edilecek olumlu sonuç beraberinde 2. sırada belirtilen maliyet unsuru vergilerin indirilmesi hedefini de sağlayacak niteliktedir.

Ekonomik kalkınma ve büyümenin sağlanması, kamu ve özel sektör arasında doğrudan iletişimin sağlanması bağlamında Şura sonuçlarının oldukça önemli olduğu kanısındayız.

Çözüm önerilerinin ülkemizin orta ve uzun vadeli stratejileriyle uyum gösteren bir eylem planı çerçevesinde hayata geçirilmesinin Şura sonuçlarının değerini bir kat daha artıracağına inanıyoruz.

 Sorunlar ve sektörlerin çözüm önerileri

1- TÜRKİYE BANKACILIK VE FİNANS MECLİSİ	Sorun	Aracılık işlemlerinden alınan vergiler ve dolaylı yüklerin yüksek olması (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	BSMV, KKDF gibi dolaylı vergiler düşürülmeli/kaldırılmalı, zorunlu karşılıklar için, piyasa faiz oranları/enflasyon oranı düzeyinde faiz ödenmeli,
	Sorun	Finansal kuruluşlarımızın Yabancı Hesaplar Vergi Uyum Kanunu’na (Foreign Account Tax Compliance Act–FATCA) uyumunun sağlanamaması
	Çözüm Önerisi	ABD ile imzalanması planlanan ikili anlaşma imzalanmalı ve yürürlüğe girmelidir
2- TÜRKİYE AMBALAJ MECLİSİ	Sorun	Enerji maliyetlerinin yüksek olması
	Çözüm Önerisi	Başta TRT payı olmak üzere, elektrik enerjisi üzerinde üreticiye yönelik her türlü fon ve kesintiler kaldırılmalı
3- TÜRKİYE DAYANIKLI TÜKETİM MALLARI MECLİSİ	Sorun	Enerji verimliliği yüksek ürünlerin satışının teşvik edilmemesi (7. Şura)
	Çözüm Önerisi	Enerji verimliliği yüksek ürünlerde vergi indirimi ABD ve AB ülkelerindekilere benzer teşvikler uygulanmalı.
4- TÜRKİYE DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER MECLİSİ	Sorun	Yüksek elektrik maliyetleri ve maliyetler üzerindeki ilave fon ve kesintiler (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Başta TRT payı olmak üzere, elektrik üzerindeki her türlü fon kaldırılmalı
5- TÜRKİYE ENERJİ MECLİSİ	Sorun	Elektrik üreticisi/tedarikçisi firmaların satış üzerinden ödedikleri paylar nedeniyle maliyetlerinin yükselmesi (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Enerji fonu kaldırılmalı, bu pay ve vergiler, tahsil edilmesini müteakip ilgili kuruluşlara ödenmelidir.
6- TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SANAYİ MECLİSİ	Sorun	Ham derinin mezbaha ve kombinalarda yeteri kadar denetlenmemesi nedeniyle deri işleme sektörünün ham deri alımlarındaki fatura temininde güçlükler yaşaması
	Çözüm Önerisi	- Ham deri üzerindeki KDV oranı %8’den %1’e düşürülmeli, - Ham deri teslimleri, 26746 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 107 No’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nden çıkarılmalıdır.
7- TÜRKİYE GIDA SANAYİ MECLİSİ	Sorun	Kayıtdışılık (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Gıda denetim sistemi yalnızca nihai ürüne odaklanmamalı, üretim süreci ve tesis etkin bir biçimde denetlenmeli.
8- TÜRKİYE İÇECEK SANAYİ MECLİSİ	Sorun	Kayıt dışılığın gıda güvenirliğine olumsuz etkileri
	Çözüm Önerisi	Çeşitli vergi uygulamaları (alkollü içki, yüksek gümrük vergileri vb.), harç oranları ve ruhsat sistemleri gözden geçirilmeli,
9- TÜRKİYE GİRİŞİM SERMAYESİ MECLİSİ	Sorun	Girişim sermayesi fon yöneticilerinin Türkiye’ye çekilmesine ilişkin mevzuat engelleri (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Doğası gereği fazla sayıda şirket alım satımı yapan girişim sermayesi fon ve ortaklıklarının, şirket satın alma işlemlerinde damga vergisi ödemelerine, vergilendirmede yatay eşitlik ilkesi gözetilerek kolaylık sağlanmalıdır.
10- TÜRKİYE İKLİMLENDİRME MECLİSİ	Sorun	ÖTV uygulamalarındaki dengesizliğin haksız rekabete yol açması (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Klima santrali ve fan-coil ticari buzdolapları, şofben, kombi ve termosifon cihazlarındaki farklı uygulama kaldırılarak ÖTV oranları eşitlenmelidir.
11- TÜRKİYE İNŞAAT MÜTEAHHİTLERİ MECLİSİ	Sorun	Yerel yönetim ve kamu kurumlarının farklı mevzuat uygulamaları
	Çözüm Önerisi	SGK ve vergi mevzuatına ilişkin uygulama usul ve esasları, ülkemiz ekonomisi ve inşaat müteahhitliği sektörünün ihtiyaçları göz önüne alınarak ivedilikle güncellenmelidir.
	Sorun	Sektörel vergilendirme ve kayıt dışılıktan dolayı ortaya çıkan sorunlar
	Çözüm Önerisi	- Kamu kurumları tarafından inşaat müteahhitliği sektörüne yönelik yapılan çalışmalara sektörün tüm paydaşları dahil edilmeli ve görüşleri alınmalı, - Alt yüklenicilerin yeterlilik belgesi, maliye kayıtları ile iş sağlığı ve güvenliği eğitimi almış olmaları şartları aranmalı ve sorumluluğun müteahhitler ile alt yükleniciler arasında paylaşması sağlanmalıdır.
12- TÜRKİYE KAĞIT VE KAĞIT ÜRÜNLERİ SANAYİ MECLİSİ	Sorun	Atık (hurda) kağıtların ihraç edilmesinden dolayı hammadde yetersizliği (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	- Toplanan atık (hurda) kağıtların yurt içi Geri Dönüşüm Tesislerinde (GDT) geri dönüştürülmesi teşvik edilmeli ve belgelendirmenin denetimi Maliye Bakanlığı tarafından faturalar üzerinden, sahte faturalara mahal vermeyecek şekilde  yapılmalı, - Toplanan hurda kağıtların yurt içinde GDT’de kullanılmasını teşvik etmek için bu uygulamada sadece yurtiçi GDT faturası dikkate alınmalıdır
	Sorun	Yüksek enerji maliyetleri
	Çözüm Önerisi	- Elektrik ve doğalgaz satış fiyatı sektörün rekabet gücünü etkilemeyecek seviyelere çekilmeli, - Elektrik enerjisi üzerindeki her türlü fon ve kesintiler kaldırılmalıdır
13- TÜRKİYE KONFEKSİYON VE HAZIR GİYİM SANAYİ MECLİSİ MECLİSİ	Sorun	Yüksek işgücü maliyetleri nedeniyle mevcut firmaların rekabet gücünün azalması
	Çözüm Önerisi	SGK primi ve gelir vergisi oranları, çalışan sayısı arttıkça kademeli olarak düşürülmelidir.
14- TÜRKİYE MAKİNE VE TEÇHİZAT İMALATI MECLİSİ	Sorun	Yatırım malı niteliğindeki sektör ürünlerine uygulanan %18 KDV’nin haksız rekabete ve kayıt dışılığa yol açması (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	- KDV oranları sektörün tüm alt mal gruplarında %8’e indirilmeli,   - Girdilerde %18 olan KDV oranları nedeniyle doğacak KDV iadelerinin ödemeleri hızlandırılmalıdır.
15- TÜRKİYE MEDİKAL MECLİSİ	Sorun	Tıbbi cihaz sektöründe iki farklı oranda KDV uygulamasının bulunması (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Tıbbi cihaz sektöründe mamul ürün alımlarında %8, hammadde alımlarında ise %18 olmak üzere iki farklı oranda KDV uygulaması bulunmaktadır. %18 oranından hammadde alarak mamul hale getiren üretici bu ürünü %8 KDV ile satmaktadır. Hammadde ve mamul ürünlerinin KDV oranları %18 olarak uygulanmalıdır
16- TÜRKİYE MEDYA VE İLETİŞİM MECLİSİ	Sorun	Haber ajanslarının KDV sorunu (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Haber ajanslarının abone bedelleri üzerinden %18 KDV alınması, resmi devlet ajanslarından ise alınmaması haksız rekabete yol açmaktadır. Sektördeki haksız rekabetin engellenmesi amacıyla ya ajanslardan alınan KDV tamamen kaldırılmalı ya da özel sektöre bazı ayrıcalıklar tanınarak özel sektörün resmi devlet ajansları ile rekabet edebileceği şartlar oluşturulmalıdır.
17- TÜRKİYE MOBİLYA ÜRÜNLERİ MECLİSİ	Sorun	Sektörde haksız rekabet ortamının olmasına neden olan uygulamalar (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Satış anında fatura alımı etkin bir biçimde denetlenmeli, kayıt dışılığın engellenmesine yönelik etkin mekanizmalar oluşturulmalı
	Sorun	Maliyet artırıcı kamusal yükler (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	- Kayıt dışılığın önlenebilmesi için denetimler artırılmalı ve etkinleştirilmeli, - Sektörde uygulanan KDV oranları tekstil sektöründe olduğu gibi %8’e düşürülmeli, - Orman ürünlerine uygulanan %18 KDV oranına eklenen %9,5’luk ek maliyetler (Ağaçlandırma Fonu, Bakanlık Fonu, Tellaliye ve TRT için ödenen vergiler) kaldırılmalı
18- TÜRKİYE OTOMOTİV SANAYİ MECLİSİ	Sorun	Vergi mevzuatının otomotiv sektörüne göre uyumlaştırılmamış olması (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	- Pazardaki arz-talep dengesini yönetecek “Satış ve Kullanma Vergi Sistemi” kurulmalı, - Araçlarda vergi hadleri dengeli hale getirilmeli, - Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) bir servet vergisi gibi uygulanmak yerine, AB ülkelerindeki gibi, her araç için “Yol Kullanım ve Çevreyi Kirletme Vergisi” olarak düzenlenmeli ve bu vergi aracın yaşından bağımsız olmalı, - MTV çevreyi daha az kirleten tüm araçlara daha düşük oranda uygulanmalıdır
	Sorun	İkinci el motorlu taşıt araçları ticaretinde yaşanan sorunlar (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	3065 sayılı KDV Kanunu’nun 30. maddesi (b) bendinde “işletmelere ait ticarete konu edilen araçlar hariç olmak üzere, binek otomobillerinin alış vesikalarında gösterilen KDV” şeklinde değişiklik yapılmalıdır.
19- TÜRKİYE OTOMOTİV YAN SANAYİ MECLİSİ	Sorun	Organize Sanayi Bölgelerinin altyapı yatırımlarından kaynaklı KDV yükünün yarattığı sorunlar (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	OSB’lerin alt yapı yatırımlarında üstlendikleri KDV’nin mahsup edilemeyen kısmının belli bir süre içinde OSB’lere iade edilmesi sağlanmalıdır.
	Sorun	Organize Sanayi Bölgelerindeki emlak vergisinin yüksekliği
	Çözüm Önerisi	Arsa değerlemelerinde enflasyon artış oranının üstünde ani artışların 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanun’ları ile sınırlandırılması sağlanmalıdır.
	Sorun	Sanayinin rekabet gücünün azalması
	Çözüm Önerisi	Sanayinin temel girdisi olan enerji üzerindeki ek maliyetlerin kaldırılması gerekmektedir.
20- TÜRKİYE ORMAN ÜRÜNLERİ MECLİSİ	Sorun	Hammadde üzerindeki ilave vergi yükleri (fonlar) (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Özellikle yüksek oranları ile hammadde maliyetini artıran Ağaçlandırma Fonu ve Bakanlık Fonu gibi fonlar kaldırılmalıdır.
	Sorun	Enerji ve gümrük vergisi maliyeti (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Sektörün rekabet gücünün korunması için üreticiye yönelik enerji fiyatlandırma politikaları revize edilmeli ya da üretim ve istihdam artışı karşılığında enerji ucuza sağlanmalı. Rusya, Azerbaycan, Cezayir, İran tarafından Türk ürünlerine uygulanan yüksek oranlı gümrük vergisinde iyileştirilme çalışmaları yapılmalıdır.
21- TÜRKİYE PERAKENDECİLİK MECLİSİ	Sorun	Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz (YNÖKC) düzenlemesinde organize perakende sektörü koşullarının göz ardı edilmesi
	Çözüm Önerisi	- Organize perakende kuruluşlarını büyük mükellefler şeklinde tanımlayıp sistem dışına alarak, var olan uygulamanın sürdürülmesini sağlayacak bir önlem alınmalı, - Standartlara dayalı sertifika alan organize perakende kuruluşları bu projenin dışında tutulmalı, - Organize perakende kuruluşları, talep edilen bilgileri istenilen merkezlere, mevcut sistemlerini kullanarak gönderebilmelidir.
22- TÜRKİYE PETROL VE PETROL ÜRÜNLERİ SANAYİ MECLİSİ	Sorun	Kaçak akaryakıt sorunu (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	- Akaryakıtlar üzerinden alınan çok yüksek oranlı vergiler zamana yayılarak düşürülmeli, - Deniz ve havacılık yakıtları için sıfırlanmış ÖTV uygulaması yerine vergi iadesi sistemine geçilmeli.
23- TÜRKİYE SERBEST BÖLGELER MECLİSİ	Sorun	Serbest bölgelerin tabi olmadığı dolaylı vergilerin değişik yorumlarla tahsili (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Serbest bölgelere yapılan mal teslimleri ve hizmetler KDV, ÖTV ve ÖİV’den muaf tutulmalı.
	Sorun	Serbest bölgelerde fason üretim yapan firmaların çalışanlarının ücretlerinin gelir vergisine tabi tutulması ve gelir vergisi istisnası için ürettikleri ürünün en az %85’ini ihraç etme şartı getirilmesi (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Maliye Bakanlığının 1 seri No’lu Serbest Bölgeler Kanunu Genel Tebliği’nin 4. maddesi 4. fıkrası uyarınca fason üretim yapan firmaların çalışanlarının ücretleri gelir vergisine tabidir. Ana firmalara tanınan şartlarda fason üretim yapan firma çalışanlarının ücretlerinin gelir vergisi istisnasına tabi tutulması için mevzuat çalışması yapılmalı
	Sorun	Serbest bölgelere satılan elektrik enerji bedeli üzerinden TRT Payı ve Enerji Fonu alınması
	Çözüm Önerisi	Serbest bölgelere yapılan elektrik enerjisi tüketim bedeli satışlarından TRT Payı ve Enerji Fonu tahsil edilmemelidir.
24- TÜRKİYE SIVILAŞTIRMIŞ PETROL GAZI (LPG) MECLİSİ	Sorun	LPG’nin ülkemiz enerji politikaları arasında hak ettiği yeri alamaması (7. Şura)
	Çözüm Önerisi	Doğal gaza kıyasla 41 kat fazla ÖTV yükü olan tüp gaz üzerindeki vergi, doğal gaz, elektrik ve AB uygulamalarıyla eşdeğer olmalı ve haksız rekabete son verilmeli
25- TÜRKİYE SAVUNMA SANAYİ MECLİSİ	Sorun	3056 sayılı KDV Kanunu’nun 13. maddesinin (f) bendi nedeniyle devreden KDV alacağının yüksek tutarlara ulaşması (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Devreden KDV tutarının azalması için 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 13. maddesinin (f) bendinin sonu aşağıdaki şekilde değiştirilmelidir: “yapılan teslim ve hizmetler ile ilgili katma değer vergisi ilgili kurum ve kuruluşlarca ödenmez. Mükelleflerce tahsil edilmeyen bu vergi ilgili dönem beyannamesi ile beyan edilir ve duruma göre tecil, terkin veya iade edilir. Yukarıdaki fıkranın uygulaması ile ilgili usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir”.
26- TÜRKİYE SİVİL HAVACILIK MECLİSİ	Sorun	İç hat uçak bilet ücretlerinden yüzde 18 KDV alınması (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	KDV oranı yüzde 8’e indirilmeli.
27- TOBB SİGORTA ACENTELERİ İCRA KOMİTESİ	Sorun	Sigorta acentelerine boş mal ve hizmet satışlarına/alışlarına ilişkin bildirim formları (BA ve BS formları) düzenlenmesi
	Çözüm Önerisi	Vergi Usul Kanunu 396 sayılı tebliğ değiştirilerek, sigorta acentelerinin 5.000 TL’yi geçen alış-satış işlemi olmadığı zaman BA ve BS formlarını düzenleme zorunluluğu kaldırılmalıdır.
28- TOBB SİGORTA EKSPERLERİ İCRA KOMİTESİ	Sorun	Gerçek kişi sigorta eksperlerinin ücretli olarak vergilendirilmesi (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda gerçek kişi sigorta eksperi, serbest meslek mensubu olarak tanımlanmalıdır.
29- TÜRKİYE SERAMİK VE REFRAKTER SANAYİ MECLİSİ	Sorun	İhracat piyasalarındaki sıkıntılar
	Çözüm Önerisi	Söz konusu ülkelere yönelik yurt dışı yatırım desteği ile Türkiye'den üretimde doğalgaz için ÖTV muafiyeti getirilmeli.
	Sorun	Lojistik sorunlar
	Çözüm Önerisi	- Akaryakıt üzerindeki vergi indirilmeli, Serbestleşme kapsamında yeniden yapılanan demiryollarında kullanılacak mazotta ÖTV indirimi sağlanmalıdır.
30- TÜRKİYE TARIM MECLİSİ	Sorun	Maliyet artırıcı unsurların çözümlenememesi (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	- Tarımda kullanılan mazotta ÖTV kaldırılmalı, tarımsal üretimde yenilenebilir enerjinin kullanımı teşvik edilmeli.
31- TÜRKİYE TEKSTİL SANAYİ MECLİSİ	Sorun	Yatırımı engelleyen yüksek vergi ve mali yükler
	Çözüm Önerisi	Asgari 100 işçi çalıştıran bu şirketlerin, istihdam vergi oranları OECD ortalamasının altına indirilmeli. Enerji maliyetlerinin asgari %50’sinin, ödenecek vergilerden mahsup edilerek indirgenmesi sağlanmalı.
32- TÜRKİYE TOPRAK SANAYİ ÜRÜNLERİ MECLİSİ	Sorun	Sanayi üretiminde maliyetlerin yüksekliği (7. Şura)
	Çözüm Önerisi	Sanayiciler enerji maliyetleri ve SGK prim oranları düşürülerek desteklenmelidir.
33- TÜRKİYE TURİZM MECLİSİ	Sorun	Turizm sektöründe haksız rekabet (7:Şura)
	Çözüm Önerisi	İşletmeler arasındaki KDV farklılıkları ortadan kaldırılmalı, Kayıt dışı çalışan tesislerin denetimine ve bu tür tesislere yönelik caydırıcı yaptırımların uygulanmasına özen gösterilmeli
34- TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM MECLİSİ	Sorun	Vakıf üniversiteleri tarafından öğrencilere verilen burslardan alınan KDV (7. Şura)
	Çözüm Önerisi	Burslu öğrencilerden KDV alınmamalıdır
35- TÜRKİYE TELEKOMÜNİKASYON SANAYİ MECLİSİ	Sorun	Genişbant internetin yaygınlaşmasını ve makineler arası haberleşmede beklenilen hızlı büyümeyi engelleyen telsiz ücretlerinin sektöre olumsuz etkisi (7.Şura)
	Çözüm Önerisi	Makine ithalatının azaltılması, yurt içinde akıllı makina ve SIM kart üretiminin teşvik edilmesi, daha fazla vergi toplanabilmesi ve internetin yaygınlaştırılmasının sağlanması amacıyla, haberleşebilen makineler ile genişbant internet erişiminde kullanılan KA Band uydu terminal cihazlarından alınan telsiz ruhsat ücretleri kaldırılmalıdır.
36- TÜRKİYE SERMAYE PİYASASI MECLİSİ	Sorun	Sermaye piyasası araçlarının vergilendirilmesi ve aracılık maliyetleri (7. Şura)
	Çözüm Önerisi	- Farklı enstrümanlar arasında, gelir/giderler netleştirilebilmeli, aracı kurumlara damga vergisi muafiyeti getirilmeli, Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) ödemeleri düşürülmeli, - Borsa’da işlem gören; platin, paladyum ve baz metallere KDV istisnası getirilmeli, -Cumhuriyet altınının Darphane çıkışında KDV’den muafiyeti, borsalarda işlem görecek meskuk altınları kapsamalı, -Vergi mevzuatımız uluslararası saklama kuruluşlarının havuz hesaplarını içermeli, -Menkul varlıklara, emtialara, haklara dayalı kira sertifikası ihraçlarında Varlık Kiralama Şirketlerine (VKŞ) devrinde/satışında ve geri devralınmasında/alışında karın/zararın durumu Kurumlar Vergisi Kanununda, gayrimenkule dayalı portföyler için istisnaların diğer portföylere uygulanabilirliği KDV Kanununda netleştirilmelidir.

(1 Mayıs 2015 tarihinde vergialgi.com internet sitesinde yayınlanmıştır.)